|
|
|
Yerel Kalkınmada Fransa'da Belediyeler Birliği Örneği |
|
|
|
Okuyarak da öğrenmek mümkün ama yeterli değil.
Teoriyi pratiğinde yaşamadan uygulayabilmek çok güç.
Dünyadaki yerel yönetimler ile ilgili bilgilenmeye özellikle Kamu Yönetimi Reformuna ilişkin çalışmaların başladığı günlerden meclisimizde görüşülüp yasalar haline gelişine kadar geçen şu son üç yıldır çabalıyorum.
Dedim ya okumak yetmiyor diye. Fransa’nın Montreau kentinin davetlisi olarak yaptığımız ziyarette bütünüyle değil ama özellikle birkaç önemsediğim hususta uygulamaları birinci ağızlardan dinleyip, görüp bilgilendiğimi söyleyebilirim.
Bir kere; 17 bin nüfuslu bir yerleşke olmasına rağmen Montreau’ da dünyaya ilham veren meşhur Fransız idari geleneğinin dimdik ayakta durduğunu – yöneticilerin yaş ortalamasının hayli genç olmasına karşın – gördüm.
Bizde çok telaffuz edilmiş olmasına, altyapısına ilişkin çok çeşitli çalışmalar yapılmasına rağmen yeni yasalarla uygulanacağını umduğum yerinden yönetim politikasına geçileli Fransa’da 25 yıl olmuş. Bu bağlamda seçilmişliklerinin yanında teşkilatlanmayla ve maddi kaynaklarla güçlendirilmiş yerel yönetimler daha sosyal ve kaliteli hizmet üreten, gelenekselcilikleriyle abartılmayan ama çok güçlü kurallara bağlılıklarıyla etkin ve itibarlı birer kurum haline gelmişler.
Seçilmişlerin kurallarla sınırlı fakat bize göre çok fazla yetki ve inisiyatif kullanmalarıyla halkın yönetime katılımında bizimde arzuladığımız çok iyi yerlere gelinmiş. Uygulanan idare biçiminde; özellikle tek tek insan ama örgütlü ve yasalardan olağanüstü kuvvet alan – bize göre – sivil toplum örgütleri söz sahibi kılınmış. İdare edenlerle halk birbirinin içine girmiş dolayısıyla birliktelik sağladığından yöneticiler daha güçlü kılınmış.
Uzlaşmacı ve paylaşımcı, güçlü yerel otorite böylelikle daha kaliteli hizmet üretmek durumuna gelmiş.
Gelişmeye açık, araştırmacı bu yönetimler yerleşkenin ufkunu öteleyen saygın bir kurum halinde diğer güçlerle işbirlikleri oluşturarak yerelden bölgelere iyi şeyler yapan ve merkezi otoritenin işlerini kolaylaştıran birer kurum olmuşlar.
Gelelim izlenimimize ve öğrendiklerimize;
Fransa’ da muhtarlıklar yok. Her mahalle konumuna göre bir belediye şeklinde örgütlenmiş. tüm Dünya’da oranlara göre en çok Belediye Yönetimi bulunan ülke Fransa. Sanıyorum 35.000’in üzerinde Belediye var. Bizim bulunduğumuz bölgede mevcut 14 Belediyeden Montreau’ nun nüfusu 17903 iken Barbey’in 151, Salins’in 927 kişi.
Başkent Paris’e 70 km civarında uzaklıktaki, çok gelişmiş otoyol ağları, hızlı tren, modern tren ve kara ulaşım sistemi içinde kalan hemen hemen hiçbir altyapı problemi kalmamış bu bölgenin adı nostaljik çağrışımlar içeriyor. Seine nehrinin en büyük kollarından I’ Yonne nehri ile birleştiği yer yani (des deux fleuves). Burada kurulan aşağıda anlatacağım Belediyeler Birliğinin Türkçe adı da bu yüzden; iki ırmağın birleştirdiği ortaklık.
Ziyaretin ilk gününde yapılan törenlerin ardından Sanat Lisesinde yapılan panelde Bölgenin Ticaret Odası, Sanayi Odası, İnşaatçılar Odası, Küçük Esnaf ve El Sanatları Üreticileri Odası, Tarım ve Ziraatçılar Odası Başkanları konuları ile ilgili bilgiler verdiler.
Gördüğümüz gibi her teşekkül bizdeki gibi sivil örgütlenmesini tamamlamış. Fark var mı ? Evet var. Bir kere örgütler anayasa ve ilgili kanunlarla güçlendirilmiş, merkezi yönetime sundukları tüm projeler desteklenip yardım görüyor. Onca teşkilat yöneticisi konuştu hiçbiri ne bürokrasiden ne de yasaların çıkarttığı engellerden söz etmedi. Rakamlarla konuştular, somut örnekler verdiler.
Bölgenin her sektörde ekonomik haritası çıkarılmış, kapasite belirlenmiş dolayısıyla oda yönetimleri profesyonel kadrolarla mensuplarının önüne düşmüş, dışa açılımı sağlıyorlar.
Panelde küçük esnaf ve el sanatları ile uğraşanlara ait oda başkanının yaptığı sunumda söylediği şeyler dikkatimi celbetti.
Bizim 2001’de yaşadığımız bir krize benzer bir kriz korkusu ile yaptığı konuşmasında başkan, üyelerine işyeri, araç- gereç ve kredi yaratma çabalarının yanında yükselen işsizliğin önünü almak üzere “ 1000 günde 1000 yeni iş ve işçi yaratma proje” sinden söz etti. Ve bu konuda en büyük desteği de Birlik ve Belediyelerin verdiğini söyledi. Bu proje sadece 1000 işsize iş bulma gibi algılanırsa eksik olur yine bu bölgenin toplam nüfusu 34836 kişi. Yani yapılan program bu nüfusla orantılı gayet büyük bir proje. Birliğin öncülüğünde yapılıyor olması da ayrıca önemli.
Sadece bölgede değil tüm gördüğümüz Fransa’da ekili alanlardaki hacim, yeknesaklık ilgi çekiciydi. Onu da Tarım ve Ziraat Odası Başkanı açıkladı. Zaten miras hukuku gereği çok parçalanmaya izin verilmeyen tarım alanlarında şirketleşmeye gidilmiş, bölgede 109 şirket kurulmuş. Topraklar bir plan dahilinde ekiliyor, biçiliyor ve şirketlerin araç parkı ortak kullanılıyor. Oda şirketler vasıtasıyla satış garantisini temin ederek bu kesimin refahını ortak olarak arttırıyor.
Sanayi yine şirketleşme yoluyla marka yaratma bağlamında üyelerin önünü açıyor. Güçlerin birleşmesiyle büyüme sağlanıyor. Belediyeler birliğinin temin ettiği proje ve partnerlerle yeni sanayi bölgeleri oluşturularak yerel kalkınmada geleceğe yönelik umutlu adımlar atılıyor.
İnşaat sektöründe merkezi yönetimden temin edilen 150 milyon Euro’luk kaynak 4 adet yüksek yapının yıkılarak; bahçeli, bölge mimarisine uygun daha modern yapılaşmaya gidilerek kullanılıyor. Bu büyük kaynak özellikle Montreau ama genelde bölgenin ekonomisine olağanüstü canlılık getirecek.
Bölge yine tüm Fransa da olduğu gibi tarihi değerlerin çok iyi korunup hizmette tutulduğu büyük bir turizm potansiyeline sahip, bunun bilincinde olan Belediyeler bu anlamda da ticaret yapanların yanında yerini almış ve bu kesime güç veriyorlar.
Bu panelde Oda Başkanlarının Belediyeler Birliği Başkanı Sayın Yves Yego’nun ve Birlik Genel Müdürünün yaptığı konuşmalarda her şeyin Yerel Kalkınmada model olarak Türkiye’de benimsenmesi gereken biraz önce adını “ İki ırmağın birleştirdiği ortaklık “ olarak verdiğimiz Belediyeler Birliğinde düğümlendiğini gördük.
Belediyeler Birliğinin Organizasyon şeması aşağıda gösterilmiştir.
Bu birliğin çalışması ise şu şekilde.
Belediyeler Birliği;
1. Genel olarak;
a- Çevre Planı – Çevre Düzenlemesi
b- Ekonomik imkanları yasal dayanaklar sunarak birlikte geliştirme.
2. Münferiden;
a- Turizm Geliştirme
b- Karayolları – Altyapı – Çöp bakım ve iyileştirme
c- Çevre ve su kaynakları kullanımını geliştirme
hizmetlerini vermek üzere organize edilmiş.
Bu bölgede bulunan 14 Belediyenin Belediye Meclisi Üyelerinden Belediye Başkan Yardımcısı sıfatını taşıyan 14 üyesinin, Belediye başkanı sıfatına haiz bir başkan başkanlığında oluşturduğu karar verme uygulama ve bütçeleme yetkilerini taşıyan KONSEY
Konseye muhatap profesyonel bir Genel Müdür,
Genel Müdüre, Konseye sunulmak üzere proje hazırlayan, fikir üreten, fizibilite çalışmaları yapan, merkezi idari ile yazışmaları yapan 10 değişik iş ve hizmet Grup Başkanı
Genel konularda iş ve hizmet gruplarından tüm bilgi ve dokümanlarıyla Genel Müdür’e sunulan projeler, Genel Müdür tarafından Konseye aktarılıyor. Konsey oylamasını yapıp kabul ettiği projeleri deklare ediyor. Tekrar alt grup uygulama planı ve kaynak temini için çalışmalarını yapıyor, proje Genel Müdür veya görevlendirdiği Grup Başkanınca yönetiliyor. Konsey ve Belediyeler denetleme görevini üstleniyor.
Belediyelerin mutad Belediyecilik hizmetlerinden altyapı, su – kanalizasyon – çöp toplama vb. konuları da birlik tarafından ihale yoluyla özel firmalara yaptırılıyor.
Bölgede kaynakların israf edilmeden ortak kullanımı ve sorunlara ortak çözüm üretme anlamında Belediyeler Birliğinin görevi çok önemli. Profesyonellerle takviye edilmiş bu birlik Yerel Yönetimlerin gücüne güç kattığı kadar yerelde Sosyal Belediyeciliğin gelişmesine de sebep olmuş.
Belediyelerin merkezi Yönetimden aldıkları paylardan pay alarak ve birlik olmakla elde ettikleri kaynaklardan sağladıkları maddi güçle profesyonellerce yönetilen birlik gerçekten incelenmeye ve örnek alınmaya değer bir kuruluş diye düşünüyorum.
Daha dinamik ve daha gelişmiş bir ortaklık meydana getirmek üzere gezdiğimiz bölgedeki 14 Belediye tarafından kurulan bu birliğin Haziran 2003’ten buyana yapabildikleri şunlar;
A- Ortak amaçlar için merkezi idareden daha kolay izin almak, daha kolay kaynak yaratmak üzere bir araya gelindiğinden bu yana bölgenin ekonomik gelişimi, turistik ve çevre düzenlemeleri için 280 km yeni yol açılışı, düzenlenmesi ve bakımı yapılmıştır.
B- Yeni su kaynakları araştırılmış, yeraltı kaynakların ıslahı ile ana hat bağlantıları yapılmıştır.
Ayrıca akarsu ve özellikle Seine nehri kıyıları düzenlenmiş, yeniden planlanmıştır.
Denetimlerde endüstriyel risk azaltılarak çevre korunmuştur.
C- Turizm afişleri çoğaltılmış, bilgilendirici kaynaklar arttırılmıştır. ( Afiş, Broşür, Harita)
Güvenli, kolay ulaşılabilir, güzel vakit geçirmeye yönelik Büyük dini yapı, Seine nehri gezileri ve özellikle Montreau’ da piknik alanları ziyaretleri hazırlanmıştır.
D- 2003 yılından buyana çöplükler, iş yolları, şehir içi yolları, yürüyüş ve bisiklet yolları, parklar, bahçeler ve kaldırımlar için yıllık yaklaşık 6 Milyon Euro harcanmıştır. Bu meblağ bölgede düşünülen bu işler için hesaplanan bütçenin %25’i dir. Merkezi idareden kaynağı temin edilmiştir.
E- Birlik, Belediyelerin ve ilgili odaların desteğiyle “ 1000 günde 1000 yeni işçi “ kampanyası başlatmış, ofislerini açarak faaliyete geçirmiştir.
Bu projenin aşamalı aksiyonları;
a. YAYMAK (Küçük bölgelere kadar ulaşmak)
b. DESTEKLEMEK ( Tek ve grup halindeki girişimcilere sıfır faizle ödünç mali kaynak desteği vermek )
c. CESARETLENDİRMEK ( Bütün bölgede girişim düşünenlere yol göstermek )
d. YARDIM ( Hukuki ve yasal konularda üyelere destek vermek, şirketleşme ve birleşmelerde yardımcı olmak )
şeklindedir.
Görüldüğü gibi BİRLİK kısacık anlatımla dahi çok işler başarma yolundadır.
Dileğim o ki; bizde de bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltıcı politikalar merkezi yönetim tarafından, bölgesel potansiyellerin harekete geçirilmesi ve iller arası gelişmişlik farklarının giderilmesine yönelik çalışmalar ise genel bir koordinasyon içinde hizmet bölgeleri tarafından yürütülebilsin, bölgelerde aktif, yetkili ve etkili birlikler kurulabilsin ve bu düzenlemeler bir an önce hayata geçirilebilsin. İncelediğim küçük örnek yerinden yönetim ilkelerinin netleştirilmesi sonunda bizde de çok kolay uygulanabilir inancındayım. |
|
|
